De laatste ijstijd
Zo’n 11.000 jaar geleden loopt de laatste ijstijd op zijn einde. Het wordt geleidelijk warmer en dat heeft zo zijn gevolgen. Zo beginnen er meer en andere soorten bomen en struiken te groeien. En de mens … die ondergaat de veranderingen en past zich aan. Klik op de afspeelknop om het verhaal te beluisteren of of lees het uitgeschreven luisterverhaal onderaan deze pagina.
De mammoet daarentegen vergaat het minder goed. Wanneer onze rendierjagers hier passeren, is hij reeds uitgestorven. Was het de klimaatverandering of toch de mens die de mammoet uitroeide?
Opdracht
Zie je in de kuil dat gigantische skelet liggen? Dat is het skelet van een mammoet. Ga het zeker eens van dichtbij bekijken en in het bos achter het touwenparcours kan je kampen bouwen!
Klimaatsverandering
Ongeveer 20.000 jaar geleden verdwijnt de mammoet uit onze omgeving. Lange tijd ging men ervan uit dat dit een gevolg van de klimaatopwarming was. Het geraamte van de mammoet is hier dan ook gebruikt als een verwijzing naar de huidige klimaatsverandering.
Maar uit studies over het verdwijnen van de megafauna, eerst aan de universiteit van Cambridge in Groot-Brittannië en recent ook aan de universiteit van Aarhus in Denemarken, zou de mammoet verdwenen zijn ten gevolge van de jacht door de mens. In dat geval is het geraamte van een mammoet een waarschuwing voor de negatieve invloed van de mens op de natuur.
Evolutie van de jachttechnieken
In deze touwenconstructie wordt de evolutie van de jachtwapens geïllustreerd. Zo’n 17.000 tot 14.000 gebruikte men de speerdrijver en de speer voor jacht op rendieren. Tijdens de daaropvolgende periode werd het echter minder koud waardoor er zich bossen ontwikkelden. Daarin kon men nog moeilijk jagen met de speer.
De mens moest dus op zoek naar een nieuwe jachttechniek en ontwikkelde de boog en pijl. Of dit ook definitief het einde van de speer en speerdrijver betekende, weten we niet met zekerheid.
Uit etnografische studie van de Inuit blijkt immers dat zij nog steeds beide jachttechnieken gebruiken. Wanneer zij er met de kajak op uittrekken, jagen zij met de speer en de speerdrijver. Bij de jacht op het land gebruiken ze echter pijl en boog.
Bronnen
Luisterverhaal
Orin: Voila!: Dat is niet min hè, dat skelet daar beneden in de kuil. Het is van een mammoet die hier vroeger leefde. Bekijk die slagtanden. Dat is wat anders dan de slagtanden van jullie olifanten nee? De mammoeten hier hadden slagtanden die wel 4 meter lang konden worden. 150 kg per stuk. Samen 300 kilogram. Heb dat een keer in je mond zitten. Dat is zoveel als twee piano’s!
Orin: De mammoeten die hier leefden, waren niet zo groot, Moest je hen kaal scheren en hun tanden wat korter vijlen, denk ik dat we ongeveer zouden uitkomen op een Aziatische olifant. Maar ze zijn uitgestorven nu. Ze kregen het te warm, nu de ijstijd op z’n einde loopt. Ze hadden haren die tot op de grond hingen, zoals een dikke deken.
Orin: Maar mijn overgrootouders hebben er veel op gejaagd. Papa vertelt er graag over als we ’s avonds rond het vuur zitten.
Vader: (die met passie aan het vuur vertelt) Met een grote groep mannen, uit verschillende stammen, dreven ze de mammoet vooruit, met fakkels, want van vuur waren de ze bang. Korter en korter bij kwamen de mannen en de mammoet zou in paniek slaan. Dan sloeg hij met zijn kop wild in het rond, met zijn slagtanden die meters ver reikten. Heel gevaarlijk! Want wie te kort in de buurt kwam, werd gespiesd!
Orin (heroïsch): Maar mijn voorvaderen waren dapper, het waren durvers… mmm (bedenking) allee dat vertelt papa toch. En papa vertelt dan hoe de mammoet zou vluchten… weg van het vuur en de roepende mannen. Ze dreven hem naar de kuil en uiteindelijk, blind van paniek, zou hij springen, zijn eigen dood tegemoet.
Orin: Als zo een jacht lukte, was er weer vlees, veel vlees. Daar konden de verschillende stammen een hele tijd mee verder. De koude zou ervoor zorgen dat het vlees vers bleef. Maar die jachten maakten ook dat er steeds minder mammoeten waren. En samen met die warme zomers zijn ze uiteindelijk verdwenen, uitgestorven. En nu jagen we op rendieren. Hebben jullie nog rendieren in jullie vlaktes? Nee zeker. Daar is het bij jullie ook te warm voor geworden… Ze zullen waarschijnlijk opgeschoven zijn naar het noorden.